Чыңалуу жана каршылык

V = I × R колдонуу жана жөнөкөй чынжыр өлчөөлөрүн окуу.

Болжол менен 3 мүнөт окуу
  • «Чыңалуу» жана «каршылык» түшүнүктөрүн өз сөзүңөр менен аныктап, түшүндүргүлө
  • чыңалуу сыяктуу негизги терминдерди так колдонгула
  • Үйрөнгөнүңөрдү жаңы мисалдарга жана маселелерге колдонгула
  • Бул темада окуучулар көп кетирген каталардан сактангыла

Бул сабак чыңалуу жана каршылыкка арналат: V = I × R колдонобуз жана жөнөкөй чынжыр өлчөөлөрүн окуйбуз.

Аныктама: Чыңалуу жана каршылык

V = I × R колдонуу жана жөнөкөй чынжыр өлчөөлөрүн окуу.

Негизги түшүнүктөр

Чыңалуу, ток жана каршылык V = IR аркылуу байланышкан

Чыңалуу токту каршылык аркылуу түртөт — басым сууну түтүк аркылуу түрткөндөй. Чыңалууну эки эсе көбөйтүү туруктуу каршылык аркылуу өткөн токту да эки эсе көбөйтөт. Омдук өткөргүчтөр ток–чыңалуу графигинде башталыш чекити аркылуу өткөн түз сызык берет — бул Ом мыйзамы.

Каршылык токко тоскоол болот

Ом (Ω) менен өлчөнгөн каршылык токту тетик аркылуу өткөрүүнүн канчалык кыйын экенин көрсөтөт. Узун ичке зымдардын жана начар өткөргүчтөрдүн каршылыгы жогору; кыска жоон жез зымдардыкы төмөн. Омдук өткөргүчтөр (мисалы, туруктуу температурадагы зым) V = IR мыйзамына так баш ийип, түз сызыктуу I–V графигин берет — бирок ысытуу лампалары жана диоддор баш ийбейт, анткени ысыганда алардын каршылыгы өзгөрөт.

Негизги термин — чыңалуу: Бирдик зарядга берилген энергия, вольт (V) менен өлчөнөт — токту түрткөн «түрткү».

Иштелип чыккан мисал: чыңалуу жана каршылык

6 Ω каршылык аркылуу 2 A ток өтөт. Анын учтарындагы чыңалууну эсептегиле.

V = IR колдонгула: V = 2 × 6 = 12 V.

Жооп: Каршылыктын учтарында 12 V.

Көп кездешкен каталар
  • Ток чынжырда «сарпталат» деп айтуу Ырааттуу чынжырда ток бардык жерде бирдей; тетиктерге берилген нерсе — энергия.
  • Параллель каршылыктарды ырааттуудай кошуу Параллель учурда 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ — параллель эки 4 Ω каршылык 8 Ω эмес, 2 Ω берет.

Машыгуу

Лампа аркылуу 2 A ток өтүп, анын учтарында 12 V чыңалуу бар. Анын каршылыгын эсептегиле.
R = V ÷ I.

12 ÷ 2 = 6 Ω.

0.5 A ток 20 s бою агып жатат. Канча заряд өтөт?
Q = It.

0.5 × 20 = 10 C.

12 V батареяга ырааттуу туташкан эки 6 Ω каршылык бар. Ток канча болот?
Адегенде каршылыктарды кошкула.

Жалпы R = 12 Ω, демек I = 12 ÷ 12 = 1 A.

Чайнек 230 V тармактан 5 A ток тартат. Анын кубаттуулугун эсептегиле.
P = IV.

5 × 230 = 1150 W.

Тез текшерүү

Чыңалуу жана каршылык — тез текшерүү

Төмөнкүлөрдүн кайсынысы "чыңалуу" түшүнүгүн эң жакшы аныктайт?

Бирдик зарядга берилген энергия, вольт (V) менен өлчөнөт — токту түрткөн «түрткү».

100 W лампа 60 s ичинде канча энергия берет?

100 × 60 = 6000 J.
Негизги жыйынтыктар
  • Чыңалуу жана каршылык: V = I × R колдонуу жана жөнөкөй чынжыр өлчөөлөрүн окуу.
  • Чыңалуу, ток жана каршылык V = IR аркылуу байланышкан: чыңалуу токту каршылык аркылуу түртөт — басым сууну түтүк аркылуу түрткөндөй.
  • каршылык: Тетиктин токко канчалык каршылык көрсөткөнү, ом (Ω) менен өлчөнөт.
  • Сак болгула: ток чынжырда «сарпталат» деп айтпагыла
11-класс бөлүмдөрүнө кайтууБайланыштуу ресурстар →